Ta'awun dan takamul sebagai dasar keadilan gender menurut Islam

Abstract

Feminis Muslim merupakan individu atau gerakan yang memperjuangkan kesetaraan gender berdasarkan kepada ajaran Islam. Perbincangan mengenai kesetaraan gender dalam kalangan feminis Muslim sering kali berakar daripada ideologi Barat. Dengan menjadikan Barat sebagai tapak asas, feminis Muslim telah melakukan tuntutan yang bercanggah dengan syariat Islam bagi mencapai matlamat utama mereka iaitu kesetaraan gender. Oleh itu, perbincangan mengenai gender iaitu hubungan antara lelaki dan wanita dalam Islam atau lebih tepat dirujuk sebagai istilah keadilan gender Islam perlu diberikan penekanan dengan berasaskan kepada prinsip tacawun (saling bekerjasama) dan takamul (saling melengkapi). Kajian ini bertujuan untuk membincangkan perjuangan gender oleh golongan feminis Muslim, mengkaji konsep keadilan dalam al-Quran serta keadilan gender dalam Islam, dan menganalisis prinsip tacawun dan takamul sebagai mekanisme pelaksanaan dasar keadilan gender Islam. Reka bentuk kajian yang digunakan ialah kualitatif dengan mengumpulkan bahan primer dan sekunder melalui kajian kepustakaan. Analisis data yang digunakan adalah analisis dokumen, analisis tematik dan analisis sejarah. Hasil kajian mendapati bahawa kesetaraan gender yang diperjuangkan oleh feminis Muslim terus berevolusi tanpa berlandaskan manhaj dan prinsip yang tetap dan pegangan yang jelas, bermula dengan agenda kesetaraan, kesaksamaan dan kemudiannya keadilan gender. Sebaliknya, keadilan gender dalam Islam berpaksikan al-Quran, yang menekankan keseimbangan antara persamaan dan perbezaan lelaki serta wanita. Prinsip tacawun dan takamul membolehkan kedua-dua jantina saling melengkapi dalam membentuk masyarakat yang harmoni tanpa wujudnya unsur diskriminasi dan persaingan yang negatif kerana tujuan akhirnya adalah pembinaan institusi sosial dan masyarakat Islam yang utuh dan dinamik, selari dengan keperluan zaman dan kemajuan manusia. Justeru, kajian ini diharap dapat menyumbang dalam pembangunan korpus wacana keadilan gender Islam